Showing posts with label মঃ চোলেইমান খাঁ. Show all posts
Showing posts with label মঃ চোলেইমান খাঁ. Show all posts

Wednesday, 19 August 2026

মৌ-মাখি

 

( ১ )

মউ মাখি কেনে সৰু  প্ৰাণী জগতত;
 শ্ৰম দেখি সিহঁতৰ,
 তধা লাগি ৰয় নৰ,
কদাপি নকৰে হানি  কাল অবাবত।

(২)

নেজানে এলাহ্ কেনে  নেজানে জিৰণি;
 ফুলনিৰ মউ ল‍ই,
 ৰহ-ঘৰা পাতে গই,
কিমান বুধিৰে কৰে মউ চাক খনি।

(৩)

মানুহৰ সঁচ হই  তুমি হেৰা ভাই !
 পৰি যদি এলাহত,
 কাল নিয়া অবাবত,
তেনেহলে নৰ-জন্ম  লভিল৷ মিছাই ।

মিঠা মাত

 

(১)

হেৰা লৰা! সকলোকে মিঠা মাত দিবা,
হুঁটা কথা কই কাকো বেজাৰ নিদিবা ।
কি আপোন কিবা পৰ সৱাৰে মনত,
নিশ্চয় সোমাব পাৰি মিঠা বচনত ।

(২)

চোৱা বাৰু গুৰ চেনি কেনে মিঠা পাই,
জাকে জাকে মাখি গই বেৰি কুঢ়ি খায়।
তাকে বুজি যাকে তাকে মিঠা কথা কবা,
তেনে হলে সকলোৰে প্রিয়-পাত্র হবা ।

বেঙ

 

(১)

হেৰা গণি ! চোৱাঁচোন শনি লই চোৱাঁ,
নেজানো নির্দ্দয় হায়! কিয় এনেকুৱা ।
বেঙ্ জাতি নিৰ্জু অতি সকলোৱে জানে,
সংসাৰত যতবোৰ প্ৰাণী আছে মানে ।

(২)

চুকৰ ভেকুলি থাকে চুকত সোমাই,
পোক মাখি যিটো পায় তাকে ধৰি খায়।
কদাপি নকৰে কাৰো কোনো অপকাৰ,
কোনো ৰূপে মানুহক নিদিয়ে বেজাৰ। 

খেতি আৰু বিদ্যা

 

(১)


পথাৰত গই বোপা!   আহা তুমি চাই,
কত দুখ কৰি খেতি   কৰে হালোৱাই।
নেজানে পিয়াহ ভোক   নেজানে ভাগৰ,
দুখতেই পানী কৰে   তেজ শৰীৰৰ।

(২)


এই দৰে বহু কষ্টে   ততাতৈয়া কৰি,
যত পাৰে তত লয়   বতৰতে কৰি।
তেহে জন্মে নানা শস্য   উপচি পথাৰ,
যাক দেখি ৰঙ্ লাগে   মনত অপাৰ।

(৩)


তোমাৰো কোমল মন   মাটিৰে সমান,
লিখা-পঢ়া খেতি আৰু   শস্য তাৰ জ্ঞান ।
লিখা-পঢ়া খেতি কৰাঁ   জ্ঞান শস্য পাবা,
সেয়ে হলে ডাঙৰত   মহা সুখে খাবা।

ভাল ল'ৰা

 

(১)

যি ল'ৰাই পিতৃ-মাতৃ-   কথা মতে চলে
যি ল'ৰাই সহে কেঁৱে   টান কথা কলে !
যি ল'ৰাই কৰে, যিটো   ওজা দেৱে কয়,
যি ল'ৰাই ভাল দৰে   ফলি পুথি থয়।

(২)

যি ল'ৰাই নিতে যায়   পঢ়াশালি লই,
যি ল'ৰাই পঢ়ে সদা   মন থিৰ কই ।
যি ল'ৰাই ধেমালিত   কাল নিনিয়ায়,
যি লৰাই কেতিয়াও   কাকো নোজোকায়

(৩)

যি ল'ৰাই সকলোকে   মিঠা মুখে মাতে,
যি ল'ৰাই বেয়া এৰি   চলে ভাল বাটে।
যি ল'ৰাই ঘৰে পৰে   নকৰে কোঢ়াল,
যি ল'ৰাই এলাহত   নকটায় কাল ।

লোকৰ দোষ উলিওৱা

 


কাৰো যদি   দেখা দাই,
নুলিয়াবা   হেৰা ভাই !
কৰিলে   মনৰ বাজ,
লোকে তাত   পাব লাজ।
কিন্তু যেয়ে   উলিয়ায়,
সিনো কিটো   লাভ পায় ?
পৰ-দোষ   যেয়ে কয়,
সকলোৰে   বেয়া হয়।
টুটকীয়া   নাম পায়,
যাৰে তাৰে   গালি খায়।
এতেকে যি   ভাল হব,
পৰ-দোষ   কিয় কব ?

সমনীয়া

 

(১)


যিটো হয় বয়সত   তোমাৰে সমান,
একেলগে পঢ়ে আৰু   ছাতৰ যিমান,
সকলোকে সমনীয়া   জানিবা তোমাৰ,
টান কথা কই কাকো   নিদিবা বেজাৰ ।

(২)


সকলোৱে মিলিজুলি   থাকিবা সদায়,
নকৰিবা মৰামৰি   আৰু দন্দ্ হাই ৷
তেনে হলে যেয়ে সেয়ে   কৰিব আদৰ,
ওজায়ো তোমাক বোপা !   ভাল পাব বৰ ।

এটা দুষ্ট ল'ৰা

 

(১)


ধনী এটা অতি   টটা টিঙা লৰা,
দুষ্টালি কামত   সৱাতোকৈ চৰা।
লিখা-পঢ়া ফালে   এফেৰিকে নাই,
যাৰে তাৰে কৰে   দন্দ আৰু হাই।

(২)


ঘৰে পৰে তাক   ভাল বোলা নাই,
সকলোৰে মাথোঁ   গৰিহণা খায়।
দুষ্টালিৰ পৰা   কি হ'ল পাচত,
কওঁচোন বাৰু   শুনা বোপাহঁত !

 

এলাহ

 

( ১ )


সুখ নাই তাৰ যিটো   এলেহুৱা হয়,
এলাহ ডাঙৰ ৰোগ   জানিবা নিশ্চয়।
এলাহতে পৰি লোকে   নানা কষ্ট পায়,
গুছাবলৈ কষ্ট তেও   নেভাবে উপায়।

( ২ )


সিলোকে মৰিব পাৰে   বনৰ নামত,
খাবলই ভাল কিন্তু   বিচাৰে মনত।

ডাবি হুকি দিয়া যদি   এলেহুৱা বুলি,
তথাপি নিলাজ হই  

সহিব সমূলি। 

খঙ্

 

(১)


খঙ, অতি বেয়া বস্তু   হেৰা লৰাহঁত !
খঙৰ সমান শত্রু   নাই জগতত ।
ওপজে খঙৰে পৰা   সকলো জগৰ,
খঙতে হেৰায় কাৰো   জীৱন নিজৰ ।

(২)


কটাকটি মৰামৰি   ভায়ে ভায়ে হয়,
খঙেইহে তাৰো গুৰি   জানিবা নিশ্চয়।
খঙতে নিজৰ লোকো   হই যায় পৰ,
খঙতেই ছিগি যায়   ডোল মৰমৰ ।

খঙতেই কত লোকে   ভুঞ্জে নানা দুখ,
নেপায় খঙাল লোকে   এফেৰিকে সুখ।
এই বাবে কওঁ মই   দঢ়াই দঢ়াই,
সদায় খঙক বোপা!   ৰাখিবা দমাই ।

গালি


(১)


ভালৰ মুখত গালি   কদাপি নোলায়,
অসজৰ মুখতেহে   গালি শুনা যায়।
সাধুৰ যদিও নিন্দা   ৰটে দুষ্ট জনে,
সহি তেও গালি নিদি   থাকে মনে মনে।

(২)


অসজে এফেৰি চেলু   কাৰো যদি পায়,
গালি পাৰি ফেৰ পাতে   কৰিবলৈ হাই।
তাৰপৰা হানি আছে   লাভ একো নাই,
গালি পৰা মানুহক   আটায়ে ঘিণায়।

(৩)


তাকে বুজি কাকো বোপা!   গালি নেপাৰিবা,
সকলোৰে তেহে তুমি   মৰম লভিবা।

লোকেও পাৰিলে-গালি   নেপাতিবা মুখ,
সহিলে আপদ যায়   নসহিলে দুখ ।

লৰাকাল



লৰাকাল   কেনে ভাল ;
নাই একো   আহুকাল ।
লিখা-পঢ়া   শিকিবৰ ;
এইটিহে   ঘাইপৰ ।
এই কাল   যদি যায় ;
তেন্তে তাক   কোনে পায় ?
কোটি টকা   কৰা দান ;
তেও তাক   পোৱা টান।

ঈশ্বৰলৈ সেৱা

  (১)


পিতৃ-মাতৃ সম আহা !   পৃথিবী-ভিতৰ,
কৃপাবান নাই কেওঁ   জানিবা ঠাৱৰ ।
খোৱা লোৱা পিন্ধা আদি   কোনো বিষয়ত,
চিন্তা নাই এফেৰিকে   আছোঁ আয়মত ৷
পিতৃ-মাতৃ-অন্তৰত   সেই দয়া ধন,
যিজন কৰুণাময়ে   কৰিছে অৰ্পণ ৷
সেই জনা ঈশ্বৰক   ভক্তি ভাৱ কৰি,
সেৱোঁ আহা সকলোৱে   চৰণত পৰি ।

(২)

Monday, 18 April 2016

বিনয়




কবিঃ- মঃ চোলেইমান খাঁ

সৰু কিম্বা বৰ              আপোন কি পৰ
নক'বা বচন বঢ়া,
নিতে সৰু হৈ               মিঠা কথা কৈ
সবাকে তুষিব পাৰা।
নহ'বা খঙাল               নহ'বা গপাল
নহ'বা ডাংকোপ মৰা,
সৰু হই ৰ'বা                বেথা তুমি পাবা
সকলো লোকৰে পৰা।

ৰাতিপুৱা



কবিঃ- মঃ চোলেইমান খাঁ


ৰাতিপুৱা হ'ল              উঠা  সোণফেৰি
উঠা গিৰিসাই              ঢাৰি-পাটী এৰি।
নুশুবা-নুশুবা               উঠা ঘপৰাই
এতেপৰ কেও              শুই থকা নাই।

জোনাক নিশা



কবিঃ- মঃ চোলেইমান খাঁ

কেনেনো জোনাক নিশা চোৱা আজি ভাই
দেখিলেই দেহা মন জুৰ পৰি যায়।
জোনটিয়ে আকাশত জক্‌মক্ কৰি
চোৱাচোন জ্বলি আছে কেনে শোভা ধৰি।